Hoe vervelend is het als families of nabestaanden van het kastje naar de muur gestuurd worden, omdat instanties de regels onvoldoende kennen. Ik kom het regelmatig tegen, helaas.

Gelukkig weet ik wat er kan en mag, waardoor ik veel leed en frustraties heb bespaard. In deze blog deel ik 2 verhalen uit mijn dagelijkse praktijk.

 

Afscheid van een 17 weken oude foetus

Een jong stel, woonachtig in Duitsland, is 17 weken zwanger. Ze hebben net te horen gekregen dat hun foetus waarschijnlijk veel aangeboren afwijkingen zal hebben. Bovendien is er weinig kans dat het na de geboorte blijft leven. Het stel besluit om de zwangerschap af te breken. Aangezien in Duitsland abortus na 12 weken verboden is, komen ze naar een abortuskliniek in Amsterdam.

Het stel wil thuis een mooie gedenkplek maken. De kliniek zal de foetus bewaren en raadt hen aan om contact op te nemen met een van de grote uitvaartondernemers voor de crematie.

En dan begint de ellende.

De uitvaartorganisatie beweert dat het stel beter naar huis kan gaan, omdat de as volgens de wet een maand in Nederland moet blijven. De abortuskliniek kan ze ook niet verder helpen en teleurgesteld gaat het stel naar huis. Thuisgekomen gaan ze op zoek naar een uitvaartondernemer in Amsterdam en komen ze bij mij terecht.

Ik vertel ze dat ze helaas verkeerd zijn voorgelicht. Voor een foetus jonger dan 24 weken hoef je in Nederland namelijk geen aangifte van geboorte en overlijden te doen. Het enige wat een crematorium nodig heeft, is een doktersverklaring waarop staat aangegeven hoe lang de zwangerschap heeft geduurd. Ook mag je de as meteen meenemen na de crematie. Zelfs dezelfde dag nog.

We spreken af dat ik de foetus ophaal en de crematie regel. De as gaat in een mooie urn die het stel heeft uitgekozen. Na een week komen ze naar Amsterdam om de urn op te halen. Vanuit Zuid-Duitsland is het een hele reis, maar het is het meer dan waard.

>> Lees ook deze blog over mijn gevecht tegen de instanties

 

Een overleden dame waar niemand zich om bekommert

Het is december als ik een telefoontje van de manager van een zorgcentrum krijg. We kennen elkaar van eerdere uitvaarten die ik voor de bewoners van het zorgcentrum heb verzorgd. Ook heb ik er een aantal workshops aan de verpleegkundigen gegeven.

In het huis is een oude dame overleden. Hij zit met z’n handen in het haar, want haar enige broer wil niets met de uitvaart of de afwikkeling van de nalatenschap te maken hebben. En haar bewindvoerder en mentor mogen geen van beiden officieel iets voor haar doen nu ze overleden is. Als de manager de gemeente belt, lijkt het alsof diegene aan de telefoon niet weet waar het over gaat. De manager wordt ook bij de gemeente niet geholpen. Wat te doen met een overleden dame waar niemand zich om bekommert?

Ik beloof hem de mogelijkheden te onderzoeken en ga direct aan de slag. Eerst vraag ik bij de bewindvoerder of er wat geld is, dat is er gelukkig. Dan heb ik nog een opdrachtgever, dat vind ik gelukkig bij een beroepsexecuteur die ik goed ken. Deze zal de afwikkeling van de nalatenschap opzich nemen inclusief de financiën, en kan mijn opdrachtgever zijn. Na twee uur bel ik de manager van het zorgcentrum terug met goed nieuws. Ik kom de overleden dame ophalen en zal de uitvaart voor een klein prijsje op me nemen.

Vijf dagen later organiseer ik een informeel afscheid. Ik maak een digitale rouwkaart en vraag de broer dit te verspreiden. Aan een vriendin vraag ik of ze fotoboeken mee wil nemen. Zelf zorg ik voor passende muziek en wat lekkers bij de koffie.

Uiteindelijk komen er elf mensen. Familie en vrienden praten geanimeerd over de overleden dame. Door de fotoboeken komen veel herinneringen los.

Na een uur nemen we afscheid, sluiten we samen de uitvaartkist en dragen we de oude dame naar de rouwauto. Uit respect loop ik voor de rouwauto om haar de eerste meters te begeleiden. Als ik terugloop naar het gezelschap, vertellen ze me hoeveel vreugde het ze geeft dat ze op deze manier afscheid hebben kunnen nemen.

Hoe zit het met een gemeentelijke uitvaart?

Als er geen geld of familie is, of als de familie het niet wil doen, is het mogelijk om de gemeente te vragen om de uitvaart te verzorgen. Concreet betekent dit dat de opdracht wordt uitgevoerd door een grote uitvaartorganisatie in Amsterdam en door de gemeente wordt betaald.

Wat goed is om te weten, is dat bij een gemeentelijke uitvaart er geen ruimte is voor eigen wensen. Bovendien zal de gemeente na de begrafenis of crematie altijd proberen de kosten te verhalen op familie of andere nabestaanden, dan wel via een betaling vanuit de erfenis of inboedel.

>>Lees ook deze blog met tips voor een betaalbare uitvaart

Marieke Henselmans heeft een nieuw boek uitgebracht. “De duurzame uitvaart hoeft niet duur”.

Sylvia Witteman schreef het voorwoord voor dat boek.

1 keer raden wie de uitvaart heeft verzorgt van de overleden vader van Sylvia!

Mijn schoonmoeder stierf, toch nog onverwacht, zoals dat heet. Bedroefd (maar dankbaar) stortten wij, haar nabestaanden, ons in de armen van een grote uitvaartonderneming. Er vielen bloemzoete woorden als ‘liefdevolle aandacht’, ‘ontzorging’, ‘vakmanschap’, ‘warmte’ en ‘oog voor detail’. Nou, dat klonk goed, vooral omdat wij zelf bezig waren met rouwen. En omdat we, net als de meeste mensen, geen verstand van hadden van uitvaarten. Fijn dat het allemaal geregeld werd! Of wij de begrafenis een beetje duurzaam wilden hebben, wilde het bedrijf weten. Jazeker, wij zijn, ook weer net als de meeste mensen, helemaal vóór duurzaamheid! Bespottelijk, om iemand te begraven in een luxe grafkist van zwaar gelakt mahonie met koperen handgrepen. Heel slecht voor het klimaat. En bovendien zonde van het geld, zo’n sjieke kist die tóch meteen de grond in gaat. Het werd een kist van mycelium, een mooi woord voor ‘paddenstoelen’. We maakten daarmee, ik citeer: ‘een respectvolle keuze voor wie iets terug wil doen voor de natuur en de wereld beter wil achterlaten voor toekomstige generaties.’ Prachtig toch? De kist zelf bleek, op de begrafenis, verre van prachtig. ‘Hij ziet eruit als zo’n koeldoos van piepschuim op de visafslag’, fluisterde ik tegen mijn dochter (die het op een ongepast giechelen zette). Maar ach, wat deed het ertoe? Die kist ging inderdaad meteen de grond in, waar hij – volgens de prospectus – ‘binnen 45 dagen zou afbreken en de natuur zou verrijken’. Dat hij bijna € 1.500 had gekost, daar hadden we met al die ‘ontzorging’ en ‘liefdevolle aandacht’ zo’n beetje overheen gelezen. We vonden het een hoop geld voor een stuk champignon-piepschuim, dat wel. Die hele begrafenis bleek trouwens achteraf gruwelijk duur. Maar ja, voor een dierbare dode is alleen het beste goed genoeg, nietwaar? Dus: zand erover. Ruim een jaar later stierf mijn vader. Zijn dood kwam niet onverwacht. Ik had van tevoren ruim de tijd om Marieke Henselmans’ Laat je niet kisten door de commercie te lezen. Op haar advies raadpleegde ik een kleine uitvaartondernemer. Het bleek een gouden greep. Wéér liefdevolle aandacht, vakmanschap, oog voor detail en ontzorging, maar nu écht. En bovendien: deze ondernemer bleek ‘transparant’. Dat klinkt vaag, maar scheelt ontzettend veel geld. Wij kregen van tevoren uitgebreid te horen wat alles ging kosten en waar we op konden besparen. Wij namen bijvoorbeeld geen peperdure paddenstoelendoos, maar een fraaie, beschaafde kist van onbehandeld vurenhout. Ook duurzaam, maar dan voor € 300. Dat scheelde! Van het verschil konden we de begrafenisgasten een extra lekker borrelbuffet voorzetten, geheel in de geest van wijlen mijn vader. Het was een mooie uitvaart. Ik bewaar er louter prettige herinneringen aan. Zeker, ook voor mijn vader was alleen het beste goed genoeg, maar ik ben toch blij dat we daar niet, uit onwetendheid, de hoofdprijs voor hoefden te betalen. En dat allemaal dankzij de tips van Marieke Henselmans. Zij heeft zich uitputtend in de uitvaartmaterie verdiept, zodat wíj het niet hoeven te doen. Dat doet ze ook weer in haar nieuwe boek De duurzame uitvaart hoeft niet duur, waarin ze overzichtelijk uitlegt dat ook een duurzame uitvaart inderdaad niet duur hoeft te zijn. Waarvoor hulde!

 

Elke uitvaart wil ik naar wens en op maat organiseren. Dat beloof ik iedereen die mij inschakelt. Maar wat nog wel eens speelt, is dat er tussen nabestaanden wrijving of irritatie is. Daarom vind ik het superbelangrijk dat alle neuzen tijdens de organisatie van een uitvaart (en liefst ook nog daarna) dezelfde richting op wijzen en doe ik er alles aan om te zorgen dat iedereen tevreden is over de invulling van de uitvaart.

Het mooiste en uitdagendste onderdeel van mijn vak

Verbinding en rust brengen en zorgen dat iedereen zich gehoord en gezien voelt, vind ik het mooiste en meest uitdagende onderdeel van mijn vak als uitvaarder. Ik durf ook wel te zeggen dat ik er inmiddels, met 11 jaar uitvaartervaring, ook best wel goed in ben.

Zelf kom ik uit een warm gezin. Mijn ouders gaven ons tijdens onze jeugd veel vertrouwen en liefde én stelden duidelijke grenzen. Natuurlijk waren er wel eens onderlinge irritaties, maar over het algemeen gingen wij als gezin harmonieus, in rust en respectvol met elkaar om. En dat doen we nog steeds.

Ruzie en gedoe

Helaas is het niet in alle families even harmonieus en komt er van alles naar boven tijdens het gesprek over de uitvaart van een gezinslid. Soms speelt er een slepende ruzie en hebben ze elkaar jaren niet gezien of gesproken. Ook zie ik wel eens dat een dominant persoon uit het gezin alles naar zijn of haar hand probeert te zetten. Of iemand vraagt op een hele negatieve manier om aandacht. En het komt ook voor dat familieleden moeten samenwerken met vrienden van de overledene, met mensen die ze niet kennen en waar ze misschien helemaal geen zin in hebben. Maar als die vrienden een belangrijke rol in het leven van de overledene hebben gespeeld verdienen zij ook een plek aan tafel.

Rust en balans biedt ruimte

Waar het mij om gaat, is dat iedereen invulling aan het afscheid mag geven op een manier die voor hem of haar belangrijk is. Daarom zorg ik altijd voor rust en balans tijdens gesprekken met nabestaanden. Soms sta ik gewoon op om water voor iedereen te halen. (Ik doe altijd net of ik thuis ben) Even een time-out kan zo maar een hele andere energie geven.

Dat is niet alleen voor de nabestaanden prettig, ook voor mezelf is dat soms hard nodig. Dan moet ik echt even goed nadenken hoe ik verder ga met het gesprek. Iemand die heel hoog in zijn of haar energie zit en veel aandacht opeist bijvoorbeeld, moet ik dan eerst tot rust brengen door vragen te stellen. Mensen die voor de overledene hebben gezorgd, zie ik vaak wat op de achtergrond blijven. Misschien omdat ze moe zijn of dat ze denken al genoeg gedaan te hebben. Die wil ik juist door mijn bevragingen meer bij het gesprek betrekken.

 Zoek troost

Als je tevreden terug kunt kijken op het afscheid van een dierbare helpt je dat in je rouw. Ook het verwerken van een verlies is voor mij een belangrijk thema en is iets wat ieder mens op zijn of haar manier doet. Het is altijd fijn om met familie of vrienden te kunnen praten, maar ook kun je troost vinden door met iemand te praten die gespecialiseerd is in rouw en verlies. Ik ga graag met je in gesprek om te kijken hoe ik of een specialist je hierbij kan helpen.

Lees mijn blog over rouwverwerking en hoe ik daarbij kan helpen

Als uitvaartonderneemster krijg ik logischerwijs veel vragen over wat er allemaal mogelijk is bij een uitvaart. Maar ook stellen mensen praktische en soms prikkelende vragen. In deze blog lees je mijn antwoord op de meest gestelde vragen die mensen over een uitvaart hebben.

Mag een uitvaart ook op zaterdag plaatsvinden?

Ja, bijna alle locaties waar ik uitvaarten begeleid, bieden ook op zaterdag hun services aan. Weet dat een begraafplaatsmeestal wel een extra weekendtarief vraagt.

Wat is de maximale tijd tussen de dag van overlijden en de dag van de uitvaart?

Normaal gesproken is dat maximaal 6 werkdagen. Je kan echter bij het OM uitstel aanvragen als daar een goede rede voor is, bijvoorbeeld als familie uit het buitenland moet komen vliegen. Wanneer de overledene uit het buitenland moet worden opgehaald (dit heet repatriëring) gelden de 6 werkdagen vanaf het moment dat de overledenen in Nederland is aangekomen. De uitvaartondernemer moet kunnen aantonen dat het lichaam tijdens de bewaartijd goed wordt gekoeld.

>>Lees mijn blog over de meest gestelde vragen die voor en direct na een overlijden spelen.

Is een afscheid op een andere plek dan een uitvaartlocatie goedkoper?

Dat ligt aan wat je zelf kan regelen. Een uitvaartlocatie heeft meestal de techniek en catering goed voor elkaar. Daarbetaal je een redelijk bedrag voor. Op een ander soort locatie, zoals bijvoorbeeld een restaurant, is niet altijd een volwaardig audiosysteem aanwezig, maar als je dat zelf kan verzorgen en je hebt toestemming, dan bespaar je die kosten. Mijn advies is om altijd goede afspraken te maken over zaalhuur en consumpties als je een restaurant of evenementenlocatie overweegt als uitvaartlocatie.

Iets persoonlijkers kan ook. Als je bijvoorbeeld het favoriete café, of de sportkantine vraagt waar de overledene vaak te vinden was, dan vinden ze het vaak een mooi eerbetoon en zullen ze niet veel rekenen. Je moet misschien wat meer je best doen, maar er zijn in Amsterdam en omgeving zeker locaties waar je je eigen eten en drinken mee mag nemen. Funeral Quest kan je hier altijd bij helpen.

Wij willen graag een sobere uitvaart. Wat kan jij hierin betekenen?

Een sobere uitvaart is niet automatisch goedkoper en dat geldt ook andersom. Daarom bespreek ik graag van tevoren wat sober voor jullie betekent, want er zijn veel dingen mogelijk. Tijdens het gesprek kan ik je adviseren over de mogelijkheden die passen bij jullie wensen en budget.

Wij willen het graag klein en informeel houden. Heb je tips?

Jazeker, een intieme uitvaart kan je op verschillende manieren invullen. De meeste uitvaartlocaties hebben wel een of meerdere kleinere ruimtes waar je koffie, een borrel en een hapje kunt gebruiken. Samen met de overledene in de ruimte kun je hier informeel samen zijn en verhalen delen.

Zoek je een informele setting voor een groot gezelschap, dan moet je meestal uitwijken naar een restaurant of evenementenlocatie. De grote aula’s van crematoria en begraafplaatsen zijn minder geschikt, aangezien zij consumptiegebruik niet toestaan.

Is het verplicht om een overledene met een rouwauto te vervoeren?

Nee, zeker niet. Je mag zelf bepalen welk vervoer je kiest. Dat kan een eigen auto zijn, maar ook iets anders. Er zijn allerlei (duurzame) alternatieven waaruit je kunt kiezen zoals een elektrische rouwauto, (bak)fiets, fietskar, boot, caravan, busje of rouwbus. O.a. Van der Lans & Busscher biedt een uitgebreid assortiment aan rouwvervoer. Kijk hier voor mee informatie over rouwvervoer.

Mag iemand zonder kist worden begraven of gecremeerd?

Ja, dat mag. De overledene moet wel bedekt zijn, bijvoorbeeld in een lijkwade.

Wordt de overledene in de uitvaartkist gecremeerd?

Het is gebruikelijk dat de overledene in de kist ligt tijdens het moment van crematie. Een enkele keer hoor ik de suggestie dat het lichaam van de overledene uit de kist wordt gehaald. Dat is niet juist.

Mogen bloemen ook in de crematieoven?

Ja, beperkt dus losse bloemen mogen wel. Bloemstukken nemen nabestaanden vaak mee naar huis of ze leggen de stukken op een herdenkingsveld.

Wat is het verschil tussen een algemeen graf en een particulier of familiegraf?

Bij een algemeen graf staat het graf niet op de naam van de nabestaanden, maar op naam van de eigenaar van de begraafplaats. Die bepaalt wie er in dat graf begraven worden, dat gaat in volgorde van aanvraag. Vaak zijn dat per graf twee of drie willekeurige personen. Als familie heb je hier geen inspraak in. Wel mag je als nabestaande altijd een gedenksteen op het graf plaatsen. Na de wettelijke periode van grafrust (10 jaar) wordt het graf geruimd.

Bij een particulier of familiegraf heb je als familie veel meer keuzes. Je kan zelf het graf uitzoeken, bepalen voor hoeveel jaar het wordt gehuurd en wie er nog meer in begraven wordt. De grafrechten zijn tevens overdraagbaar. Daarmee blijven ze in de familie als de vorige rechthebbende zelf ook overlijdt. De kosten van een familiegraf zijn wel een stuk hoger dan van een algemeen graf en is per begraafplaats verschillend.

Zijn de kosten voor een begraafplaats in Nederland vergelijkbaar?

Iedere begraafplaats hanteert een eigen tarievenlijst, al zijn binnen een gemeente de kosten redelijk vergelijkbaar.

Kan een overledene opgegraven worden en ergens anders worden herbegraven of gecremeerd?

Nee, niet binnen de verplicht gestelde grafrust, in Nederland is dat 10 jaar. Tussentijds mag het graf niet verstoord worden.

Mogen er bij de uitvaart ballonnen worden oplaten?

Nee, voorheen werd dat wel eens gedaan, maar inmiddels is dat is bijna nergens meer toegestaan omdat de ballonnen in de natuur belanden en het milieu belasten. In de regio Amsterdam is het daarnaast ook verboden vanwege het gevaar voor vliegtuigen die van en naar Schiphol vliegen.

Ik heb vragen over mijn eigen uitvaartwensen. Hoe maak ik dat kenbaar?

Het is absoluut aan te raden om na te denken over je uitvaartwensen en deze op papier te zetten, ook als je nog jong en gezond bent.

Ben je alleen en wil je er zeker van zijn dat je wensen worden opgevolgd? Geef je wilsbeschikking aan degene die als eerste van jouw overlijden op de hoogte moet worden gebracht zoals je huisarts, bewindvoerder of executeur.

Lees mijn blog over hoe je met een wilsbeschikking je uitvaartwensen vast kunt leggen

Het is een gegeven, maar bijna niemand ziet het aankomen. Zodra je geliefde overlijdt, ben je moe, verdrietig, in shock. Niet gek dat je energieniveau in elkaar stort en je spanning ervaart. Daarom is het lastig om direct na een overlijden over zo veel keuzes na te moeten denken en beslissingen te nemen.

 Vraag hulp

Mensen die zonder al te veel emoties kunnen helpen scheppen ruimte in je hoofd vol watten. Je wilt niets liever dan dat het afscheid helemaal is afgestemd op jouw wensen. Een prachtige dag die soepel verloopt en perfect is georganiseerd. Je kunt een familielid of goede vriend vragen om te helpen het afscheid zo goed mogelijk in te vullen. Daarnaast is een uitvaartbegeleider een onafhankelijke partner die je van a tot z in je keuzes begeleidt. Naast praktische zaken gaat dat ook over bureaucratische of financiële zaken die moeten gebeuren en waarvan je misschien niet op de hoogte bent. Een uitvaarder bewaakt het overzicht (ook als de familie veel zelf doet) vult aan waar nodig en zorgt dat uiteindelijk alles op de meest optimale manier is uitgevoerd.

Maak ruimte voor jezelf

Zodra je geliefde is overleden word je vaak overspoeld door telefoontjes of mensen die langs willen komen. Allemaal goed bedoeld, maar daar is vaak helemaal geen ruimte of tijd voor. Je moet beslissingen nemen over de rouwkaart, invulling van de dienst, foto’s en muziek uitzoeken. Daar ben je zo maar een aantal dagen druk mee. De afgelopen weken of maanden vol zorg en zorgen zijn uitputtend geweest. Gun jezelf dus de rust en ruimte om niet op alle goedbedoelde telefoontjes, kaartjes en bezoekverzoeken in te gaan. Vraag liever of ze na de uitvaart een keer willen langskomen bijvoorbeeld. Of kies voor een specifiek moment om thuis afscheid te nemen, in plaats van vele dagen mensen over de vloer te hebben.

Stel een wilsbeschikking op

Tijdens de eerste bespreking vlak na een overlijden hoor ik vaak van de nabestaanden dat ze niet meer weten wat de wensen van hun dierbare waren. Ook als gevolg van het gebrek aan energie. Als ik dan mijn aantekeningen erbij pak en ze haarscherp vertel hoe het is afgesproken hoor ik een zucht van verlichting.

Je afscheid vormgeven op voorhand is een groot geschenk. Maak er gebruik van en vul een wilsbeschikking in. Het geeft rust voor jezelf en de nabestaanden houvast om de uitvaart vorm te geven.

Download de wilsbeschikking